कृष्ण केसी, नोवेम्बर १, २०२५
नेपाली काँग्रेसका केन्द्रिय सदस्य, ललितपुर जिल्ला क्षेत्र नम्बर एकका निवर्तमान सांसद, पूर्व अर्थराज्यमन्त्री उदय शम्शेर राणाले नेपाली कांग्रेसमा अहिलेको समस्या समाधन गरेर सहि मार्गमा जानको लागि आफूले मध्येमार्गको भुमिके खेलेको बताएका छन्। उनले आफ्नो मध्येमार्गको धारणाले पार्टीमा अहिले आएको अप्ठेरो अवस्था सुल्ट्याउन सहज हुने दावी गरेका छन्।
नेपाली कांग्रेस पुरानो पार्टी मात्र होइन प्रजातन्त्रको लागि योगदान गरेको दल पनि भएकाले जिम्मेवारी पनि ठुलो छ। जब-जब नेपालमा अप्ठेरो परिस्थिति आउंछ कांग्रेसले नै समाधानको बाटो दिएको छ। अहिले परिवर्तित राजनैतिक अवस्स्थामा दलका नीति र गतिबिधि पनि समन्वय गरेर जानुपर्छ। बाँकी समय प्रतिनिधिसभाको निर्वाचनमा लागि परौं। यसो गर्दा यो समस्या समाधान हुन्छ, उनले भने।
कांग्रेसको गत महाधिवेशनमा सभापति शेरबहादुर देउबा प्यानलबाट केन्द्रिय सदस्यमा राम्रो मतले जितेका राणा सालीन स्वभावका मात्र होइन स्वार्थको राजनीति नगर्ने नेता हुन्। पारिवारिक राणा खानदानकै भएपनि कांग्रेसमा उनको परिवारको इतिहास भने पार्टी स्थापना कालदेखि कै हो। भरत शम्शेर र सागर सम्शेर पछि उनको परिवारबट उनि दोश्रो पुस्ताका नेता हुन्।
उसो त उनका छोराहरु अर्थात तेश्रो पुस्ताका कांग्रेस पनि राजननीतिमा आउन योग्य भैसके। कतिपय गतिबिधिमा उनीहरु संलग्न पनि भएका छन्। पार्टी सभापति देउबा नजिक भएता पनि नेता राणाले कहिलै पनि पदीय जिम्मेवारी र मन्त्री बनाइदिन भनेर मरिहत्य गरेनन। दिएको जिम्मेवारी भने पुरा गरेको उनको इतिहास छ।
भारतबाट अन्डर ग्राजुएट गरेका राणाले अमेरिकाबाट स्नाकोत्तर गरेका छन्। नेपाली अर्थतन्त्रको अध्ययन गरेका राणा बैदेशिक संबन्धमा दखल छन्। भारत र अमेरिकासँग राजनैतिक तालमेल गर्न उनलाई धेरै पटक पार्टीले अन्तरिक जिम्मेवारी पनि दिएको थियो। नेपालको अन्तराष्ट्रिय बिशेष गरेर भारत र चीनसँगको सिमा-विवाद र अन्य संबन्धबारे कुटनैतिक तरिका बाहेक अन्य बिधि नहुने उनको धारणा रहेको छ।
अहिलेको नेपाली कांग्रेसको समस्या र सहज निकासको लागि फोनमा भएको छोटो कुराकानीका आधारमा नेता राणाको धारणा यहाँ प्रस्तुत गरिएको छ।
नेपाली कांग्रेसको अहिलेको अवस्था के हो ?
अहिले नेपाली कांग्रेसको महाधिवेशनलाइ लिएर फरक-फरक बिचार आएका छन्। कुनै पनि विचार आफैंमा खराब या पार्टीलाइ बिगार्न आएका होइनन। केवल समाधानको लागि उहाँहरुको दृष्टिकोणले मात्र फरक देखिएका हुन्। राजनीतिमा केहि स्वार्थ हुन्छ, केहि बिधि हुन्छ, नेतृत्वमा पुग्न गरिने प्रयास खराब होइन तर गरिने प्रयास भने बिधि र कानुन सम्मत हुनुपर्छ भन्ने हो। परिस्थिति अनुसार कतिपय बिधि-बिधान र नीति-बिधि सम्मत छन् या छैनन भन्ने कुरा मुख्य हो। त्यसैले कतिपय कुरामा त्यो फरक र विवादित हुन सक्छ तरपनि पार्टीको विवाद र समस्या समाधान नै नहुने भन्ने चाहिं होइन।
पछिल्लो राजनैतिक परिवर्तनले सबै पार्टी र हाम्रो पार्टी पनि प्रभावित भएको अवस्था छ। त्यसैले पार्टी सभापतिले कार्यबाहक दिनु उपयुक्त हुन्छ भन्ने सुझाव थियो। पछि सभापतिज्यूले पनि उपसभापतिलाइ कार्यबाहक दिनुभएको छ। यो पहिलो तहको समाधानतिर जाने पहल भयो। अर्को कुरा महाधिवेशन कहिले गर्ने या बिशेष महाधिवेशन गर्ने भन्ने कुरा हो। बिधान अनुसार महाधिवेशको समय नजिक आएको छ। तर परिस्थितिका कारण भएमा केहि समय थप्ने ब्यबस्था बिधानमा नै छ। त्यसको अर्थ थप गर्नु नै पर्छ भन्ने होइन तर आवश्यक भएमा थप गर्न सकिने भन्ने हो।
त्यसैले काबा सभापति पुर्णबहादुर खड्का र केहि नेताहरुले बैशाखमा महाधिवेशन गरौँ भन्नु भएको हो। तर केहि नेताहरुले चाहिं पदावधि सकिने समय भित्रमा नै समय नथपेर नियमित माहाधिवेशन गरौँ भन्नुभएको छ। अनि अर्को पक्षले हस्ताक्षर बुझाएर बिशेष महाधिवेशन गरौँ भन्नुभएको छ। अब गत महाधिवेशनका प्रतिनिधिहरु मध्ये ५४ प्रतिशतले हस्ताक्षर गरेपछि बिधानमा नै बिशेष महाधिवेशन गर्नुपर्ने ब्यबस्था छ।
हामीले पार्टी अहिलेको समय सम्म नियमित महाधिवेशनको गतिबिधि सुरु गरेको अवस्था छैन। महाधिवेशनलाइ लक्षित गरेर सदस्यता वितरण र नविकरण गरेको अवस्था छैन। उता प्रतिनिधिसभाको निर्वाचनको कुरा थपिएको छ। मेरो आफ्नो अध्ययन र बिश्लेषण चाहिं यी सबै भन्दा फरक अलकति मध्येमार्गी छ। कांग्रेसमा मध्येमार्गको भूमिका इतिहास देखि नै महत्वपूर्ण रही आएको छ। अहिलेको कुरा यहि हो।
यहाँले भन्नुभएको मध्येमार्ग कस्तो हो ?
मुख्यगरी ४ वटा कारणले गर्दा मध्येमार्ग अपनाउनु नै समाधानको बैधानिक बाटो हो भन्ने मैले देखेको हुँ। यसबाट कसैलाई घाटा पनि हुँदैन र पार्टी एउटा गतिमा जान्छ। आसन्न निर्वाचनमा पनि सक्रिय हुन सकिन्छ। अहिलेको विवादको बैधानिक समाधान पनि हुन्छ।
- बिशेष महाधिवेशन नगरौं। म्याद भित्रै महाधिवेशनको लागि प्रक्रिया गर्ने गरी निर्णय गरौँ।
- सदस्यता लिने र नविकरण गर्न तत्काल खुला गरौँ। स्थानीय तहबाट अधिवेशन सुरु गरौँ। यसबाट महाधिवेशनका नयाँ प्रतिनिधि चयन हुन्छन।
- पार्टीको केन्द्रिय महाधिवेशन बैशाखमा गरौँ। यसका लागि तयारी पुरा हुन्छ।
- आसन्न प्रतिनिधिसभाको निर्वाचनको लागि केन्द्रित बनौ।
अहिलेको लागि यो भन्दा अर्को सहज र सबैलाई मान्य हुने विकल्प मैले देखेको छैन। यसबाट बैशखमा महाधिवेशन गर्ने प्रस्ताव, नियमित समयमा महाधिवेशन गर्ने प्रस्वाव, बिशेष महाधिवेशन गर्ने प्रस्तावको हस्ताक्षर र आसन्न प्रतिनिधिसभा निर्वाचनको तयारी सबै कुरा समाधानको लाइनमा जान्छन।
यहाँ यो मध्येमार्गको लागि के गदै हुनुहुन्छ ?
मैले काबा सभापति र अन्य नेताहरुसंग कुरा गर्दैछु। सकारात्मक रुपमा गुरा गएको छ। सबैले यो समय पार्टीको समस्यालाइ समाधान गर्नको लागि सोचियो भने पक्कै पनि सहज रुपमा सफल हुन्छौं।
कांग्रेस आसन्न प्रतिनिधिसभा चुनावमा जान्छ त ?
कांग्रेस प्रजातान्त्रिक पार्टी भएकाले निर्वाचनको बिरोधी होइन र हुँदैन। हामीले चुनामा जाँदैनौं भनेको छैन तर सरकारबाट शान्तिसुरक्षा र निर्वाचनको तयारीको गति सुस्त भयो भन्ने मात्र हो। पछिल्लो राजनैतिक स्थिति अनुसार केहि बिधि भने परिवर्तन गर्नुपर्छ। जस्तोकी उम्मेदवारको चयन फरक रुपमा जानुपर्छ। यसको पनि एउटा बिधिको खाका बनाएको छु। त्यो पनि समय आएपछि ल्याउनेछु।
आसन्न महाधिवेशनमा यहाँ महामन्त्रीको आकांक्षी भन्ने सुनिन्छ, कुरा के हो ?
मैले आज सम्म कुनै पदीय आकांक्षी हुँ भनेर घोषणा गरेको, सार्वजनिक गरेको, मत् मागेको, विचार व्यक्त गरेको अवस्था होइन। पहिला पार्टीको समस्या समाधान गरौ अनि नेतृत्वको आकांक्षा भनेको सबैको हुन्छ मेरो पनि छ। म आकांक्षी हुँदा अचम्म मान्नुपर्ने कुरा भएन। तर महामन्त्री या कुनै भनेर खुलाएको अवस्था छैन पदाधिकारीमा जाने सोच र तयारी भने छ। राजनीति भनेको नेतृत्वमा पुग्न नै गर्ने हो। तर एक्लै दौडेर र घोषणा गरेर हुँदैन। सल्लाह, सहकार्य र समन्वय गर्नुपर्छ। पदाधिकारीमा पुग्ने आकाँक्षा छ तर केमा भनेर पब्लिक गर्ने बेला भएको छैन।
