नेपाली राजनीति ९० दशक देखि निरन्तर अस्थिर रहँदै आएको छ। पहिलो पटक आफ्नै बहुमतको संसद बिघटन गरेर मध्यावधी निर्वाचन जाने तत्कालिन प्रधानमन्त्री तथा नेपाली कांग्रेसका सभापति स्व. गिरिजाप्रसाद कोइरालाको निर्णय देखि नेपाली राजनीतिमा अस्थिरता सुरु भएको हो।
त्यो समय कांग्रेस ७४/३६ भएर टुट्यो अनि अन्य दल धमिलो खेल्नमा नै व्यस्त भए। पछिल्लो तिन बर्षमा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) को स्थापना पछिको समयले नेपाली राजनीतिमा कोल्टे फेरेको छ। रास्वपाले स्थापनाको ६ महिनामा आफूलाई चौथो ठुलो दल मात्र सावित गरेन नेपाली राजनीतिमा प्रतातान्त्रिक प्राक्टिसको तरिका नै बदलाव ल्यायो। त्यसलाई सिक्न ७० बर्षको इतिहास बोकेको कांग्रेसलाइ पनि बाध्य पारेको छ।
त्यसैका कारण नेपाली कांग्रस, नेकपा एमाले र माओवादी जस्ता दलमा एक किसिमको बिचलन आयो। कम्युनिस्टहरुमा पहिलो नेता नमरेसम्म अन्यले नेतृत्व लिन नहुने खालको मानसिकता जिवितै छ। कांग्रेसमा गुटको चरम लडाइ छ। त्यसैबीच एउटा रास्वपासँग लड्न उनिहरु हरतरहका गठबन्धन गर्छन तर पनि असफल भएका छन्।
अहिले आएर सत्ता बाहिर हुँदा छटपटी हुने गरेका नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र) अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल-प्रचण्डको बिचलन बढेर गएको छ। उनलाई पद र दल जोगाउन दुवै रुपमा कठिनाइ भएको छ। त्यसैले उनको छटपटी झन् बढेर गयो। कहिले आन्दोलन घोषणा गर्छन त कहिले जगारिक अभियान।
संघिय संसदका सभामुख देवराज घिमिरेको भूमिका केवल एमाले दलको नेता मात्र देखियो। एमालेकै दलबाट निर्वाचित भूतपूर्व सभामुख सुवास नेम्बाङ्गको जस्तो देखिएन। नेम्बाङ्गले रार्मो खुवी देखाउन्थे तर यिनी चाहिं केवल कार्यकर्ता मात्र बने। यति मात्र होइन प्रधानमन्त्री केपी शर्माओलीका बिरुद्ध सर्वोच्चमा मुद्दा चल्दा उनको सांसद पद निलम्बन गर्नुपर्ने कुरामा रवि लामिछानेको लागि एउटा बिधि बाँकीलाइ अर्को बिधिमा गए।
यस अघिको उपचुनावमा तीन मध्ये चितवन र तनहुँमा सानदार जितेको रास्वपाले अब हुने रुपन्देहीमा उप-निर्वाचनमा पनि अग्रस्थान लिने स्थिति निर्वाचन आयोगको गत निर्वाचनको आङ्कडाले देखाएको छ। गत निर्वाचनमा करिब २० हजार ल्याएर पहिलो भएको कांग्रेस, करिब १५ हजार ल्याएर रास्वपा दोश्रो भएको र करिब १२ हजार ल्याएर एमाले तेश्रो भएको अवस्था देखिन्छ।
पछिल्लो समय एमाले, कांग्रेस र माओवादीप्रति नागरिक बितृष्णा बढ्नु, कांग्रेस-एमालेको सत्ताको लिडुल्को र प्रतिसोधको राजनीति बढेर जानु, खोजि खोजि अन्य दललाइ मुद्दा लगाउने र आफ्नालाई जोगाउने कार्यले गर्दा रास्वपाले सिट हत्याउएन पक्का नै देखिएको छ। उसमाथि रास्वपाको उम्मेदवारको चयन गर्ने बिधि हेर्दा करिब-करिब उ जितको नातिक छ।
